ҚАЛАЛЫҚ ОРТАДАҒЫ ҚАҢҒЫБАСТЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ: АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА
DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1702-2026-154-1-171-182Кілт сөздер:
қаңғыбастық, баспанасыздық, тұрақты мекенжайы жоқ адамдар, маргиналдану, көші-қон, урбандалу, әлеуметтік тұрақсыздық, құрылымдық функционализм, экономикалық шиеленісАңдатпа
Мақалада қаңғыбастық отандық және әлемдік қоғамдастыққа әсер ететін қазіргі заманның өзекті әлеуметтік мәселелерінің бірі ретінде зерттеледі, қалалық ортада қаңғыбастықтың социологиялық аспектілері қарастырылады. Астана қаласы сияқты қарқынды урбанизациясы мен өсуі жағдайында қаңғыбастық проблемасы айқын әлеуметтік-саяси сипатқа ие болады.
Зерттеу Астана қаласының мысалында қалалық ортада қаңғыбастықтың әлеуметтанулық аспектілерін зерттеуге, сондай-ақ маргиналдануға және баспанасыздыққа ықпал ететін себептер мен факторларды анықтауға, осы құбылыстың әлеуметтік салдарын талдауға бағытталған.
Қаңғыбастық әлеуметтік құбылыс ретінде құрылымдық функционализмнің, конфликтологиялық көзқарастың, психологиялық теориялардың объективі арқылы қарастырылады. Сондай-ақ, қаңғыбастық әлеуметтік шиеленісті күшейтеді, қылмыстың өсуіне ықпал етеді және қалалық инфрақұрылымға зиян келтіреді.
Маргиналды топтармен сауалнама барысында жиналған деректерді талдау негізінде қаңғыбастыққа ықпал ететін негізгі факторлар экономикалық дағдарыстар, әлеуметтік тұрақсыздық, отбасылық қақтығыстар, психикалық бұзылулар және заттарға тәуелділік болып табылады. Респонденттердің көпшілігі еңбекке қабілетті жаста, құжаттардың жоқтығы, денсаулығына байланысты проблемалар және біліктілігі төмен кедергілерге тап болатыны анықталды.
