В статье социальная консолидация рассматривается как социологический феномен; уточняются её содержание, механизмы формирования и специфические особенности в современном узбекистанском контексте. Опираясь на теорию солидарности Э.Дюркгейма, различение Gemeinschaft–Gesellschaft Ф.Тённиса и современные концепции социальной сплочённости и социального капитала, авторы предлагают рабочее определение социальной консолидации и отграничивают его от смежных понятий. Эмпирическую базу исследования составляет социологический опрос молодёжи в возрасте 18-29 лет (N = 420), проведённый в 2025-2026 годах в четырёх регионах Республики Узбекистан. Государственные программы, формирующие рамки работы с молодёжью, и рассматриваемые в статье зарубежные модели трактуются как институциональный и сравнительный контекст, а не как самостоятельные эмпирические процедуры. В исследовании документируются ценностные ориентации обследованной узбекской молодёжи, ведущая роль цифровых каналов в передаче духовно-просветительской информации, а также заметный – на уровне агрегированных распределений – разрыв между высокой символической значимостью, приписываемой махалле, и сравнительно низким уровнем регулярного участия в её деятельности. На этой основе в статье предлагаются рекомендации по адаптации работы с молодёжью к условиям цифровой среды, а также по внедрению интерактивных и волонтёрских форматов на уровне махалли.
DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1702-2026-156-3-8-21Кілт сөздер:
әлеуметтік консолидация, әлеуметтік ынтымақтастық, әлеуметтік бірігу, құндылықтар, жастар, рухани-ағарту жұмысы, махалля, әлеуметтік капитал, қатысу, ӨзбекстанАңдатпа
Мақалада әлеуметтік консолидация әлеуметтанулық құбылыс ретінде қарастырылады; оның мазмұны, қалыптасу тетіктері және қазіргі өзбекстандық контекстегі өзіндік ерекшеліктері нақтыланады. Э. Дюркгеймнің ынтымақтастық теориясына, Ф. Теннистің Gemeinschaft–Gesellschaft ажыратуына және әлеуметтік бірігу мен әлеуметтік капитал туралы қазіргі заманғы тұжырымдамаларға сүйене отырып, авторлар әлеуметтік консолидацияның жұмыс анықтамасын ұсынады және оны туыстас ұғымдардан ажыратады. Зерттеудің эмпирикалық негізін 2025-2026 жылдары Өзбекстан Республикасының төрт өңірінде жүргізілген, жасы 18-29 аралығындағы жастар арасындағы әлеуметтанулық сауалнама құрайды (N = 420). Мақалада қарастырылатын, жастармен жұмыс істеу шеңберін белгілейтін мемлекеттік бағдарламалар мен шетелдік модельдер жеке эмпирикалық рәсімдер ретінде емес, институционалдық және салыстырмалы контекст ретінде қарастырылады. Зерттеуде сауалнамаға қатысқан өзбек жастарының құндылық бағдарлары, рухани-ағарту ақпаратын таратудағы цифрлық арналардың жетекші рөлі, сондай-ақ – жиынтық үлестірімдер деңгейінде – махалляға берілетін жоғары символдық маңыздылық пен оның қызметіне тұрақты қатысудың салыстырмалы төмен деңгейі арасындағы айқын алшақтық анықталды. Осының негізінде мақалада жастармен жұмысты цифрлық ортаға, сондай-ақ махалля деңгейіндегі интерактивті және ерікті (волонтерлік) қызмет форматтарына бейімдеу бойынша ұсыныстар беріледі.
