ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛМАҒАН РЕПРОДУКТИВТІЛІК: ҚАЛАУЛЫ ЖӘНЕ НАҚТЫ БАЛА САНЫНЫҢ АРАСЫНДАҒЫ АЛШАҚТЫҚ

Аңдатпа

Мақала 2025 жылы жүргізілген репрезентативті әлеуметтанулық зерттеу нәтижелері негізінде Қазақстан халқының репродуктивтік стратегияларын талдауға арналған. Іріктеме көлемі – 8 000 респондент. Зерттеудің мақсаты – халықтың репродуктивтік ұстанымдарының құрылымы мен отбасылық стратегияларды жүзеге асыруға кедергі болатын факторларды анықтау. Нәтижелер бойынша ең кең таралған үлгі – 2-3 балалы отбасы (43,1%). Респонденттердің 43,7%-ы идеалды жағдайда 4 және одан көп бала сүйгісі келетінін білдіреді, бұл демографиялық әлеуеттің бар екенін білдіреді. Негізгі кедергілер: қаржылық шектеулер (39,1%), тұрғын үй мәселесі (23,8%), болашаққа сенімсіздік (16,6%). Гендерлік айырмашылықтар да бар: ерлер көп балалылыққа бейімірек (50,3%), әйелдер – 2-3 балалы отбасын таңдайды (39%). Оңтүстік өңірлерде көп балалылық жоғары, солтүстік пен орталықта – аз балалы отбасы үлгісі басым. Отбасылық құндылықтардың трансформациясы нуклеарлық отбасы үлгісінің таралуымен, жеке өмірлік стратегиялардың даралануымен және ерікті түрде бала сүймеушілердің (11,5%) артуымен байқалады.