ҚАЗАҚСТАН ӘЙЕЛДЕРІНІҢ НЕКЕ КӨШІ-ҚОНЫН ЗЕРТТЕУІНДЕГІ КЕЙС ӘДІСІ: ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ

Аңдатпа

Қазақстан әйелдерінің ұлтаралық некелеріндегі неке көші-қоны 15 кейс арқылы сапалық зерттеу стратегиясы ретінде қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі жаһандану жағдайында ұлтаралық некелік тәжірибелердің көбеюімен және миграциялық мобильділіктің кеңеюімен, сондай-ақ қазіргі қоғамдағы әртүрлі ұлт өкілдері арасындағы байланыстардың күшеюімен түсіндіріледі. Зерттеудің мақсаты – әйелдердің ұлтаралық некеге тұру мотивациясын анықтау, сондай-ақ олардың жаңа ортада әлеуметтік және мәдени бейімделу стратегияларын талдау.

Зерттеудің әдіснамалық негізі ретінде сапалық эмпирикалық деректерге (өмірбаяндық сипаттамалар мен өмірлік тарихтар) сүйенген көптік кейс-әдіс қолданылған. Бұл тәсіл жеке өмірлік траекторияларды, әлеуметтік тәжірибелерді және әйелдердің күнделікті өмірлік тәжірибесін терең зерттеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар кейстерде мақсатты іріктеу принципі қолданылып, зерттеудің шағын іріктеме, интерпретацияның субъективтілігі және нәтижелерді жалпылаудың шектеулілігі сияқты шектеулері ескерілген.

Зерттеудің эмпирикалық базасын Қазақстан әйелдерінің шетел азаматтарымен немесе басқа этностар өкілдерімен жасалған ұлтаралық некелерінің кейстері құрады. Зерттеу нәтижелері ұлтаралық некеге тұрудың негізгі факторлары ретінде экономикалық мүмкіндіктер, білім және әлеуметтік мобильділікке ұмтылыс, сондай-ақ тұлғалық және құндылықтық бағдарлар болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Қарастырылған кейстер деңгейінде бейімделу процесінің кешенді сипатта екені анықталып, ол бір жағынан интеграциялық стратегияларды (қабылдаушы қоғамның тілі, нормалары мен тәжірибелерін меңгеру), екінші жағынан өз мәдени сәйкестілігінің элементтерін сақтауды қамтитыны байқалады. Сонымен қатар, ұлтаралық некелердің әйелдердің жеке өмірлік стратегияларына ғана емес, сонымен бірге отбасылық модельдердің, гендерлік рөлдердің және Қазақстан қоғамындағы әлеуметтік интеграция механизмдерінің трансформациясына әсер ететіні көрсетіледі.

Сонымен қатар, зерттеу материалдары мәдени айырмашылықтармен, тілдік қиындықтармен және институционалдық шектеулермен байланысты кедергілердің бар екенін де айқындайды.